Program ESPON jest Europejską Siecią Obserwacyjną Rozwoju Terytorialnego i Spójności Terytorialnej. Jest to program badawczy dotyczący rozwoju przestrzennego, związany z Funduszami Strukturalnymi UE. Program rozpoczął się w 2002 roku i jest finansowany częściowo ze środków Programu Inicjatywy Wspólnotowej INTERREG III oraz częściowo przez kraje członkowskie oraz Islandię, Norwegię i Szwajcarię.
Celem programu jest zapewnienie politykom i praktykom na poziomie wspólnotowym, krajowym oraz regionalnym systematycznej, nowej i porównywalnej wiedzy na temat trendów w rozwoju terytorialnym Europy oraz wpływu wdrażanych polityk na regiony i obszary europejskie (wykraczającej poza standardowe, tradycyjne analizy sporządzane przez Komisję Europejską). Wiedza ta ma bezpośrednio wspierać formułowanie i realizowanie zadań strategicznych.
Już ponad 130 instytucji naukowych z całej Europy jest zaangażowanych w projekty badawcze, działania wspierające i koordynujące Programu. Zadaniem przedstawicieli szczebla ministerialnego ze wszystkich krajów zaangażowanych w Program ESPON oraz przedstawicieli Komisji Europejskiej zasiadających w Komitecie Monitorującym jest zapewnienie praktycznego wymiaru realizowanych badań.
Zadania Programu ESPON 2013 będą koncentrowały się na 5 podstawowych priorytetach odzwierciedlających strategię Programu i jego ogólne przesłanki:
1. Badania rozwoju terytorialnego, konkurencyjności i spójności: długoterminowe trendy w zjawiskach terytorialnych, perspektywy i wpływ polityki.
2. Analiza celowa nastawiona na potrzeby praktyków: rozwój różnych typów obszarów z perspektywy europejskiej.
3. Platforma naukowa i narzędzia: dane i wskaźniki terytorialne, narzędzia analityczne i wsparcie naukowe.
4. Wykorzystanie wyników, prawa autorskie i partycypacja: rozwijanie potencjału, dialog, tworzenie sieci współpracy.
5. Pomoc techniczna, wsparcie eksperckie i komunikacja.
Priorytety Programu ESPON 2013 będą sprecyzowane w formie konkretnych działań przez Komitet Monitorujący. Konkretne działania, czyli: cele operacyjne, główne formy działania, procedury finansowe, grupy celowe i beneficjenci są częścią każdego z priorytetów. Szczegółowa charakterystyka priorytetów znajduje się w dokumencie programowym ESPON 2013 dostępnym m.in. na stronie internetowej Polskiego Punktu Kontaktowego ESPON.
Szczegółowe informacje dot. ESPON dostępne są pod adresem internetowym:
http://www.espon.eu/ oraz http://www.espon.pl/site/index/